ऊ गएको दिन
कुनै ठूलो हल्ला भएन,
न त सडक रोयो,
न त आकाश चिच्यायो।
तर
एउटा सानो घरभित्र
सबै कुरा चुपचाप भाँचियो।

घडी उस्तै टिक–टिक गर्छ,
सूर्य उस्तै उदाउँछ,
मान्छेहरू उस्तै हिँड्छन्,
तर
हामीभित्र
समय त्यहीँ रोकियो
जहाँ उसले अन्तिम पटक
ढोकाबाट फर्केर हेर्‍यो।

आमाको आँखा
अब आँसु खोज्दैन,
किनकि
आँसु नै सुकिसकेका छन्।
बुवाको आवाज
धेरै कम सुनिन्छ,
मौनताले
उहाँको पीडा बोल्न थालेको छ।

उसको कोठा अझै उस्तै छ—
ओछ्यान मिलाइएको,
कपडा टाँगिएको,
सपना अधुरा।
सबै कुरा छ,
ऊ मात्र छैन।

मान्छेहरू भन्छन्—
“ऊ सम्झनामा बाँचिरहन्छ।”
तर
उनीहरूलाई के थाहा,
सम्झना त
दिनदिनै मार्ने तरिका रहेछ।

रात सबैभन्दा निर्दयी हुन्छ,
दिनभरि लुकाएको पीडा
अँध्यारोमा
सास फेर्न नसकेर
चिच्याउँछ।
निद्रा आउँछ,
तर
सपनामा पनि
ऊ नफर्किएको सत्य
झन् गहिरो भएर आउँछ।

भगवानसँग धेरै गुनासो छन्,
तर
मन्दिरमा शब्द होइन
आँसु मात्रै चढ्छ।
यदि माया यति पीडादायी थियो भने,
किन
हामीलाई यति गहिरो माया गर्न सिकाइयो?

ऊ माटोमा सुतिरहेको छ
शान्त भएर,
उसलाई अब
दुख हुँदैन।
तर
हामी—
बाँचिरहेकाहरू—
हरेक दिन
उसको अभावसँग
नयाँ युद्ध लडिरहेका छौँ।

आज बुझें—
मृत्यु एउटा क्षण होइन,
यो त
बाँचिरहेकाको
दैनिक सजाय रहेछ।
ऊ गयो,
र हामी
पूरा मान्छे भएर
बाँच्न सक्ने हिम्मत पनि
सँगै गुमायौँ।

यदि समय फर्किन्थ्यो भने,
हामीले उसलाई
झन् धेरै अँगालो हाल्थ्यौँ,
झन् धेरै भनिरहन्थ्यौँ—
“तिमी बिना
हामी अधुरा छौँ।”

तर
समय फर्किँदैन,
ऊ फर्किँदैन,
र
हामी
यो पीडासँगै
बाँच्न सिक्न बाध्य छौँ।

— Sabin Pokhrel